Osteoporoza

Osteoporoza to kolejna choroba, która przez WHO (Światowa Organizacja Zdrowia) została zaliczona do chorób cywilizacyjnych, czyli spowodowanych postępem cywilizacyjnych i występujących globalnie. Wspólną cechą tych chorób są podobne przyczyny, czyli niewłaściwa dieta i tryb życia.

Co to jest osteoporoza

To choroba układu kostnego, polegająca na niskiej masie tkanki kostnej i jej złej jakości. Efektem tego jest podatność układu kostnego na złamania, nawet przy niewielkim urazie. Dawniej nazywana była zrzeszotnieniem kości, ponieważ przekrój kości przypominał dziurawe rzeszoto (sito z dużymi otworami). Generalnie osteoporoza to zaburzenie równowagi między niszczeniem i odbudową tkanki kostnej.

Grupy ryzyka i przyczyny osteoporozy

Powszechnie uważa się, że na osteoporozę chorują kobiety w okresie postmenopauzalnym. I rzeczywiście, to one są najbardziej na nią narażone, ale mogą na nią zachorować także mężczyźni i osoby młode. Wraz z wiekiem ilość osób chorych na osteoporozę gwałtownie się zwiększa, a dysproporcje między zachorowalnością kobiet i mężczyzn ulegają zmniejszeniu.

Ocenia się, że na osteoporozę choruje 7% polskich kobiet między 45 a 54 rokiem życia, natomiast miedzy 75 a 84 rokiem życia już 50%. W państwach Unii Europejskiej co 30 sekund dochodzi do złamania z powodu osteoporozy. Te liczby dowodzą jak groźna i rozpowszechniona jest osteoporoza.

Do najczęstszych przyczyn osteoporozy należy niewłaściwa dieta, uboga w wapń, fosforany, białko i witaminę D. Urozmaicona dieta, zawierająca produkty mleczne, warzywa, owoce, mięso zapewnia organizmowi wszystkie niezbędne składniki. Za dużo jest w naszej diecie produktów wysokoprzetworzonych, w trakcie produkcji pozbawiane są one wielu cennych i niezbędnych składników.

Drugim czynnikiem, mogącym prowadzić do osteoporozy, jest zaburzenie gospodarki hormonalnej, a zwłaszcza niedobór hormonów płci (estrogenu i testosteronu). Zaburzenia te najczęściej związane są z wiekiem.

Wśród pozostałych przyczyn warto wymienić czynniki genetyczne, palenie papierosów, nadużywanie papierosów, siedzący tryb życia, przebywanie w pomieszczeniach zamkniętych (brak naturalnego światła).

Rodzaje osteoporozy

Lekarze dzielą osteoporozę na dwa typy:

  • osteoporoza pierwotna,
  • osteoporoza wtórna.

Typ pierwotny jest najczęstszą postacią choroby i stanowi 80% wszystkich zachorowań. Jej przyczyny nie zawsze są jednoznaczne, ale największą uwagę zwraca się na wiek, uwarunkowania genetyczne i endokrynologiczne. W tym typie choroby wyróżniono 3 grupy:

  • idiopatyczną – dotykająca dzieci i osoby młode,
  • inwolucyjną postmenopauzlną – dotyka kobiety po menopauzie wskutek niedoboru estrogenu,
  • inwolucyjną wieku starczego – dotyczy osób po 75 roku życia.

Osteoporoza wtórna, jak sama nazwa mówi, jest wynikiem innych chorób lub przyjmowania niektórych leków. Do chorób z ryzykiem osteoporozy należą nadczynność tarczycy, cukrzyca, POChP, niewydolność nerek, choroby przewodu pokarmowego.

Objawy osteoporozy

Podstępność tej choroby polega na tym, że nie daje ona żadnych typowych objawów. Sygnałem do wykonania badań mogą być przewlekłe bóle kręgosłupa w odcinku lędźwiowym i piersiowym, złamania powstałe w wyniku niewielkich urazów, zmniejszenie wzrostu, kifoza.

Badania diagnostyczne osteoporozy

Lekarz może stwierdzić osteoporozę tylko na podstawie badań specjalistycznych. Podstawowym jest badanie densytometryczne, badające gęstość kości. Najczęściej badanie wykonuje się na odcinku lędźwiowym kręgosłupa, a u osób starczych kości udowej. Badanie to jest całkowicie bezbolesne i nie wymaga specjalnych przygotowań.

Jeżeli wynik badania jest poniżej minus 1, to lekarz zleca dodatkowe badania analityczne na poziom wapnia i fosforu we krwi lub dobowy poziom wapnia w moczu. Na podstawie wyników ustala proces leczenia.

Leczenie osteoporozy

Podstawowe znaczenie w leczeniu choroby ma zmiana diety oraz suplementacja wapnia i witaminy D, które powinny być przyjmowane codziennie w dawkach określonych przez lekarza. W zaawansowanej osteoporozie lekarz włącza leki zmniejszające ryzyko złamań i zwiększające gęstość kości. Najczęściej stosowane są alendronian, ryzedronian oraz etydronian w ściśle określonych dawkach.

Leki te mogą powodować skutki uboczne ze strony układu pokarmowego, istnieje też wiele przeciwwskazań do ich stosowania. W takim przypadku lekarz ma do wyboru leki z innej grupy, ale mają one ograniczone działanie.

Profilaktyka osteoporozy

W większości przypadków można zapobiec osteoporozie, ale trzeba przestrzegać pewnych, podstawowych zasad. Najważniejsze to dostarczanie organizmowi odpowiedniej ilości wapnia i fosforu w spożywanych pokarmach. Dieta powinna zawierać dużo produktów mlecznych, mięso, zielone warzywa liściaste. Wapń dostarczany w pożywieniu jest znacznie lepiej przyswajany, niż suplementowany.

Niestety, dieta przeciętnego Polaka zaspokaja tylko połowę potrzebnej dobowej dawki wapnia. Trzeba pamiętać, że elementem niezbędnym do przyswajania wapnia jest witamina D, produkowana przez nasz organizm pod wpływem promieni słonecznych, dlatego wskazana jest aktywność na świeżym powietrzu. Niestety, ilość dni słonecznych w Polsce jest niedostateczna, dlatego lekarze bardzo często zalecają kobietom po 40 roku życia suplementację witaminą D.

Ważną rolę w profilaktyce osteoporozy odgrywa rezygnacja z palenia tytoniu i picia alkoholu. Co trzecia osoba uzależniona od alkoholu cierpi na osteoporozę. Dym papierosowy powoduje wydalanie wapnia z organizmu i nieprawidłową syntezę witaminy D. Warto też po ukończeniu 50 lat zrobić sobie badanie densytometryczne, które ewentualnie ujawni jakieś nieprawidłowości.

2 Comments

  1. A ja robię test na sobie. Robię wszystko zgodnie z zaleceniami lekarzy i do tego biorę witaminy, żelazo i magnez. I zobaczymy jak będę miał 60 lat czy będę miał osteoporozę lub inne choroby. Na razie nie mam żadnych problemów, ale zobaczymy jak będzie w przyszłości.

  2. No bardzo jestem ciekaw jak ten eksperyment wyjdzie, ale zapewne się powiedzie. Osteoporoza to właśnie jedna z chorób, które przez lata osłabiają organizm, a jak są pierwsze objawy, to okazuje się, że już za późno jest cokolwiek robić.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *